Katedra Filologii Germańskiej

Sekretariat, pok. C 3.04, C 3.05
ul. Władysława Bojarskiego 1, 87-100 Toruń
tel.: +48 56 611-3565, +48 56 611-3555,
fax: +48 56 611 3709,

e-mail: gertorun@umk.pl,
neofilologia@umk.pl

https://www.facebook.com/GermanistykaTorun/

Zdjecie budynku Collegium Humanisticum 2 [fot. Anna Mikołajewska] Coll. Hum. [fot. G.Kotłowska] obrazek nr 3

Z historii Katedry Filologii Germańskiej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

Już w latach 1946-1952 istniała na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika Katedra Filologii Niemieckiej, jednak z powodu braku samodzielnych pracowników naukowych pozostawała przez cały ten czas nieobsadzona. Funkcję kierownika pełnili zastępczo: prof. Konrad Górski i prof. Eugeniusz Słuszkiewicz. W 1952 roku germanistyka podzieliła losy innych neofilologii i została zlikwidowana. Nowa Katedra Filologii Germańskiej (KFG) powstała w 1969 roku. Jej organizatorem i pierwszym kierownikiem był doc. dr hab. Eugeniusz Klin. Od 1979 do końca 2003, z kilkuletnią przerwą w latach osiemdziesiątych, w czasie której funkcję kierownika Katedry sprawowała dr hab. Weronika Jaworska, prof. UMK, Katedrą kierował prof. dr hab. Karol Sauerland, a w latach  2004-2010 dr hab. Włodzimierz Zientara, prof. UMK. Z początkiem 2011 roku kierownictwo KFG objęła dr hab. Małgorzata Klentak-Zabłocka.

Studia germanistyczne wznowiono w 1972 roku i od tego czasu filologia germańska cieszy się niezmiennie dużym zainteresowaniem wśród absolwentów szkół średnich z całej Polski, którzy decydują się kontynuować naukę na UMK w Toruniu. Katedra zapewnia studentom wykształcenie filologiczne na wysokim poziomie. Program studiów obejmuje oprócz praktycznej nauki języka niemieckiego i translatoryki takie przedmioty jak: wiedza o krajach niemieckiego obszaru językowego, historia literatury niemieckojęzycznej, historia Niemiec oraz wszelkie przedmioty językoznawcze niezbędne do opanowania języka na poziomie zaawansowanym. Wszechstronność oferty dydaktycznej wynika bezpośrednio z interdyscyplinarnych zainteresowań badawczych pracowników Katedry. Aktywność naukowa zespołu wyraża się w zakończonych pomyślnie przewodach doktorskich i habilitacyjnych, czynnym uczestnictwie w wielu konferencjach naukowych organizowanych w kraju i za granicą oraz licznych publikacjach. W chwili obecnej w KFG jest zatrudnionych 8 samodzielnych pracowników naukowych posiadających co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego (w tym profesor tytularny i 3 profesorów UMK) i 9 pracowników ze stopniem doktora.

W latach dziewięćdziesiątych jako jedni z pierwszych na UMK rozpoczęliśmy zasadniczą reformę programu studiów. Korzystając z doświadczeń uniwersytetów niemieckich zdecydowaliśmy się wdrożyć nowatorski system nauczania. Mało kto dziś pamięta, że wcześniej studenci byli na stale przypisani do swoich grup i wszyscy odbywali identyczne obowiązkowe zajęcia kursowe w ciągu całych swoich studiów. Nowy system, wprowadzając możliwość wyboru zajęć zgodnie z zainteresowaniami. zachęcał studentów do pracy indywidualnej oraz samokształcenia, wzmacniał motywację i promował ich aktywność. W myśl tych założeń większości zajęć nadaliśmy charakter tematycznych proseminariów i seminariów przedmiotowych. Umożliwia to naszym studentom samodzielny dobór szeregu treści programowych oraz świadome i odpowiedzialne kształtowanie i rozwijanie własnych zainteresowań, stosownie do planowanej specjalizacji licencjackiej bądź magisterskiej. W systemie tym pracownicy naukowi mogą w ramach zajęć dydaktycznych prezentować wyniki swoich aktualnych badań, a studenci mogą w tych badaniach na bieżąco uczestniczyć. Jest to realizacja starej zasady akademickiej, wedle której student nie jest podporządkowany swemu nauczycielowi, lecz wspólnie z nim poszukuje najlepszych rozwiązań. Zmiany te bardzo szybko przyniosły wymierne efekty w postaci udziału naszych studentów w międzynarodowych studenckich konferencjach naukowych, organizowanych we współpracy z uniwersytetami w Getyndze i węgierskim Szeged, uniwersytetem w Oldenburgu oraz szkołach letnich w kooperacji z uniwersytetami w Wersalu we Francji i w Poczdamie.
Obecny system studiów pozwala również studiującym wybierać pomiędzy różnymi osobami prowadzącymi zajęcia o tym samym lub zbliżonym profilu, natomiast pracownikom stworzył możliwość zaprezentowania bogatszej oferty dydaktycznej, w większym stopniu zintegrowanej z kierunkiem prowadzonych przez nich aktualnie badań naukowych.

Główne nurty reprezentowane przez KFG w pracy naukowo-dydaktycznej to oprócz nauczania języka niemieckiego – translatoryka, kultura, literatura i historia Niemiec, Austrii i Szwajcarii, zagadnienia metodologii badań literackich, problematyka kontaktów polsko-niemieckich jako stosunków międzykulturowych oraz językoznawstwo kontrastywne polsko-niemieckie.

W edukacji językowej studentów, wspomagani przez lektorów z Niemiec i Austrii, zmierzamy do wszechstronnego doskonalenia sprawności językowej i kompetencji translatorskich w połączeniu z umiejętnością prowadzenia analizy i dyskusji naukowej; kładziemy zatem duży nacisk na wykorzystanie na zajęciach językowych oryginalnych tekstów i filmów zarówno z dziedziny kultury popularnej jak i kultury wysokiej. Ponadto stwarzamy możliwość intensywnej nauki innych języków zachodnioeuropejskich. Na germanistyce toruńskiej studiują także studenci innych kierunków (jako studenci studiów międzyobszarowych) w ramach Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych. Od 2007 roku prowadzimy ponadto Interdyscyplinarne Podyplomowe Studia Kształcenia Tłumaczy, które odbywają się to pod auspicjami Polskiego Towarzystwa Tłumaczy Przysięgłych i Specjalistycznych TEPIS (VII edycja – 2013/2014).

Chętnym umożliwiamy zdobycie gruntownego przygotowania pedagogicznego i metodycznego; z oferty tej korzysta zdecydowana większość naszych studentów, uzyskując w ten sposób kwalifikacje zawodowe nauczyciela języka niemieckiego. Pełnimy również nadzór merytoryczny nad przebiegiem eliminacji regionalnych Olimpiady Języka Niemieckiego.

W rodzimym wydawnictwie UMK ukazało się w serii Filologia Germańska 26 zeszytów naukowych prezentujących wyniki badań pracowników Katedry; publikujemy także w czasopismach naukowych o zasięgu krajowym oraz za granicą. W ostatnich latach ukazało się kilka pozycji monograficznych oraz wiele artykułów, w tym w wydawnictwach zagranicznych. Wspólnie z anglistami, romanistami i slawistami Wydziału Filologicznego UMK wydajemy od 2005 roku Rocznik Przekładoznawczy, poświęcony głównie teorii przekładu tekstów specjalistycznych i użytkowych.

Księgozbiór naszej biblioteki liczy obecnie ok. 24 000 woluminów i obejmuje wiele wartościowych pozycji z literatury przedmiotu. Uzyskujemy stopniowo coraz lepszy dostęp do bieżącej prasy niemieckojęzycznej. Od października 2011 roku Biblioteka Katedry Filologii Germańskiej wchodzi w skład zintegrowanego systemu bibliotek Kolegium Humanistycznego. Dysponujemy ponadto dwiema oddzielnie funkcjonującymi i dobrze zaopatrzonymi jednostkami bibliotecznymi: Biblioteką DAAD i Biblioteką Austriacką (w sumie ponad 4000 książek, czasopism, filmów i płyt CD).

W roku 2003 w ramach struktury Katedry powstały dwa Zakłady: Zakład Literatury i Kultury Dawnej (kierownik: dr hab. Włodzimierz Zientara, prof. UMK) oraz Zakład Literatury i Kultury XIX – XX wieku (kierownik: Prof. dr hab. Leszek Żyliński). W 2010 roku utworzono Zakład Germanistyki Interkulturowej, którym kieruje dr hab. Maria Gierlak. Jesienią 2013 roku przekształcono Pracownię Języka Niemieckiego w Zakład Językoznawstwa (kierownik – dr hab. Lech Zieliński, prof. UMK).

Latem 2011 roku Katedra Filologii Germańskiej opuściła zabytkowy gmach Collegium Maius przy Fosie Staromiejskiej 3 i obecnie ma swoją siedzibę w Kolegium Humanistycznym przy ul. Bojarskiego 1 (Kampus UMK na Bielanach),  najnowocześniejszym i najlepiej wyposażonym budynku uniwersyteckim w Toruniu i jednym z najnowocześniejszych w Polsce.

Współpraca z zagranicą

Katedra prowadzi intensywną współpracę z wieloma zagranicznymi ośrodkami naukowymi. Ważnym forum wymiany myśli z naszymi kolegami z innych krajów były organizowane niemal corocznie od 1981 roku międzynarodowe konferencje w Bachotku, w których uczestniczyli poza germanistami także wybitni filozofowie, socjologowie i przedstawiciele świata kultury krajów niemieckojęzycznych. Tematy tych konferencji oscylowały wokół problemów związanych z kulturą i literaturą krajów niemieckojęzycznych przełomu XIX i XX wieku oraz polsko-niemieckim transferem kulturowym. Ich wyniki zostały opublikowane, częściowo także w wydawnictwach zachodnich. W 2006 roku Katedra Filologii Germańskiej zorganizowała Zjazd Stowarzyszenia Germanistów Polskich, doroczne forum wymiany myśli i doświadczeń czołowych przedstawicieli polskiej germanistyki przy współudziale naukowców z Niemiec. W latach 2005-2011 współorganizowaliśmy trzy konferencje poświecone teorii przekładu, a w latach 2009-2011 współkierowaliśmy projektem o najnowszej historii polskiej i niemieckiej leksykografii. Zorganizowana w KFG w 2009 roku konferencja tematyzująca problematykę dialogu interkulturowego w Prusach Królewskich XVII i XVIII wieku była odzwierciedleniem prowadzonych przez naszych pracowników długoletnich badań nad kulturą i historią regionu. W roku 2014 odbyła się natomiast międzynarodowa konferencja związana z 100 rocznicą wybuchu I wojny światowej i poświęcona roli, jaką odegrała ona w pamięci kulturowej w różnych regionach Europy środkowej; prócz gości zagranicznych w konferencji uczestniczyli przedstawiciele wszystkich 4 zakładów KFG. W roku 2015 kolejną międzynarodową konferencję wokół zagadnień związanych z językiem i tożsamością zorganizował Zakład Językoznawstwa, a w 2016 pod egidą Zakładu Literatury i Kultury XIX i XX wieku oraz Zakładu Germanistyki Interkulturowej odbyło się międzynarodowe kolokwium naukowe dla doktorantów we współpracy z uniwersytetami w Bonn, Magdeburgu i Oldenburgu. Interdyscyplinarność oraz związane z historią stosunków polsko-niemieckich badania porównawcze i interkulturowe są od lat ważnym znakiem rozpoznawczym toruńskich germanistów.

Tradycją stały się też gościnne odczyty, wykłady, seminaria dla studentów i pracowników, prowadzone przez naukowców, pisarzy i artystów z krajów niemieckiego obszaru językowego, odwiedzających naszą Katedrę na mocy porozumień partnerskich z zagranicznymi placówkami naukowymi oraz współpracy z Austriackim Forum Kultury (ÖsterreichischesKulturforum) w Warszawie i Konsulatem Republiki Federalnej Niemiec w Gdańsku.

W ramach finansowanego przez DAAD programu „Partnerstwo instytutów” Katedra współpracowała w latach 1994-2003 z Instytutem Germanistyki Uniwersytetu w Getyndze. Co roku do Torunia przyjeżdżało z Getyngi kilkoro germanistów, którzy prowadzili zajęcia z naszymi studentami. Germaniści toruńscy mieli natomiast możliwość odbywania kwerend bibliotecznych i wygłaszania wykładów w Getyndze.  W 1996 roku Katedra Filologii Germańskiej nawiązała kontakty z Instytutem Germanistyki Uniwersytetu w Amiens we Francji. W ramach partnerstwa uniwersytetów stale współpracujemy z Instytutem Germanistyki w Oldenburgu. W roku 2011 rozpoczęliśmy ponadto kooperację z Uniwersytetem Viadrina we Frankfurcie nad Odrą. Na podstawie umów podpisanych przez Katedrę w ramach europejskiego programu mobilności studentów Erasmus nasi studenci mają możliwość podjęcia jedno- lub dwusemestralnych studiów germanistycznych na wielu uniwersytetach niemieckich (w Bambergu Düsseldorfie, Erfurcie, Getyndze, Halle-Wittenberdze, Jenie, Konstancji, Moguncji, Oldenburgu, Poczdamie), a także  na uniwersytetach w Wersalu i Ústi nad Łabą w Czechach.

Zajmujemy się ponadto działalnością popularyzatorską; organizujemy wystawy, publiczne wykłady i projekcje filmów niemieckich adresowane do całego środowiska akademickiego. Studenci i pracownicy korzystają ze stypendiów zagranicznych w Niemczech, Austrii i Szwajcarii przyznawanych przez różnego rodzaju fundacje i instytucje mające siedzibę w tych krajach. Stypendia dla studentów obejmują również kursy językowe, szkoły letnie i seminaria tematyczne podczas wakacji oraz praktyki pedagogiczne w szkołach niemieckich.
Osobną kartę w historii KFG stanowiło uczestnictwo w programie partnerstwa miast pomiędzy Toruniem i Getyngą. Dzięki inicjatywie zapoczątkowanej przez pana Reinharda Caspariego, wieloletniego przewodniczącego Deutsch-PolnischeGesellschaft w Getyndze, nasi studenci otrzymują corocznie stypendium powalające na kilkumiesięczną naukę na tamtejszym uniwersytecie, a biblioteka germanistyczna wzbogaciła się o cenne dary książkowe. Przedstawiciel Katedry wchodzi ponadto w skład kapituły Nagrody Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. Samuela Bogumiła Lindego.